Wat is een burn-out?
"Misschien moet ik gewoon een weekje vakantie nemen."
Dat is vaak een van de eerste gedachten wanneer je merkt dat je steeds vermoeider raakt. Je bent wat prikkelbaar, je concentratie laat je in de steek en zelfs de kleinste taken voelen ineens als een enorme opgave. Toch ga je door. Want het zal wel een drukke periode zijn.
Totdat het moment komt waarop je lichaam de beslissing voor je neemt.
Veel mensen denken dat een burn-out ontstaat doordat je simpelweg te hard hebt gewerkt. Maar in de praktijk ligt het bijna nooit zo eenvoudig. Twee collega's kunnen hetzelfde werk doen, dezelfde werkdruk ervaren en toch krijgt de één een burn-out en de ander niet.
Hoe kan dat?
Een burn-out ontstaat niet in een paar weken
Een burn-out is geen gebeurtenis. Het is het resultaat van maanden of soms zelfs jaren waarin je meer energie hebt uitgegeven dan je hebt kunnen herstellen.
Vaak gebeurt dat heel geleidelijk. Je raakt gewend aan een hoog stressniveau. Je zet nog even door, zegt nog een keer ja terwijl je eigenlijk nee voelt en probeert alle ballen in de lucht te houden.
Ondertussen raakt je stresssysteem steeds verder overbelast.
Je lichaam maakt voortdurend stresshormonen aan. Dat is op zichzelf niet verkeerd. Sterker nog, stress helpt je juist om te presteren wanneer dat nodig is.
Het probleem ontstaat wanneer er nauwelijks momenten zijn waarop je lichaam weer terugschakelt naar herstel.
Je blijft als het ware continu op het gaspedaal rijden.
Waarom je lichaam uiteindelijk aan de noodrem trekt
Je brein is gebouwd om jou te beschermen.
Wanneer het merkt dat de belasting te lang groter is dan je draagkracht, gaat het steeds harder ingrijpen.
Dat zie je vaak terug in klachten zoals:
extreme vermoeidheid
concentratieproblemen
vergeetachtigheid
emotionele reacties die je niet van jezelf kent
slecht slapen
lichamelijke klachten zonder duidelijke medische oorzaak
het gevoel dat zelfs kleine taken te veel zijn
Veel mensen schrikken hiervan. Ze denken dat er iets mis is met hen. Maar vaak is je lichaam juist heel gezond bezig. Het probeert je te beschermen tegen verdere overbelasting.
Waarom rust alleen meestal niet voldoende is
Rust is een belangrijk onderdeel van herstel. Maar alleen uitrusten is vaak niet genoeg.
Als je na je herstel weer precies dezelfde patronen oppakt, is de kans groot dat je opnieuw vastloopt. Daarom kijken we tijdens een hersteltraject niet alleen naar hoeveel je doet, maar vooral naar waarom je doet wat je doet.
Misschien vind je het moeilijk om grenzen aan te geven.
Misschien leg je de lat extreem hoog voor jezelf.
Misschien voel je je verantwoordelijk voor alles en iedereen.
Of misschien ben je zo gewend geraakt aan presteren dat je niet eens meer merkt wanneer je over je eigen grenzen gaat.
Dat zijn geen karakterfouten. Het zijn mentale patronen die ooit heel helpend zijn geweest, maar die je nu vooral veel energie kosten.
Herstel betekent niet dat je weer wordt wie je was
Veel mensen zeggen tijdens een burn-out: "Ik wil gewoon weer de oude worden." Maar misschien is juist dat niet het doel.
Want de versie van jezelf die altijd doorging, alles alleen wilde oplossen en pas rust nam wanneer alles af was, heeft je uiteindelijk niet gebracht waar je wilde zijn.
Herstel betekent daarom niet terug naar hoe het was.
Herstel betekent leren luisteren naar jezelf voordat je lichaam voor jou moet ingrijpen. Dat is misschien wel de belangrijkste verandering die een burn-out je kan brengen.
Niet omdat je zwakker bent geworden. Maar omdat je sterker hebt geleerd omgaan met je energie.